Quy trình vào phòng sạch đúng chuẩn: 7 bước và trang bị cần có
Trong các nhà máy điện tử, dược phẩm, thực phẩm hay linh kiện chính xác, một hạt bụi rất nhỏ cũng có thể làm hỏng cả lô sản phẩm. Vì vậy, phòng sạch là khu vực được kiểm soát chặt về bụi, vi sinh và nhiệt độ. Điều đáng nói là phần lớn bụi không tự bay vào mà do con người mang vào: từ tóc, da, quần áo và đế giày.
Bài viết này của KN&TC sẽ giúp bạn nắm rõ quy trình vào phòng sạch và biết cần chuẩn bị những trang bị bảo hộ nào để thực hiện đúng ngay từ đầu.
1. Phòng sạch là gì và vì sao phải tuân thủ quy trình?
Phòng sạch (cleanroom) là không gian có nồng độ hạt bụi trong không khí được khống chế ở mức cho phép. Mức độ sạch thường được phân loại theo tiêu chuẩn ISO 14644-1, trong đó cấp số càng nhỏ thì không khí càng sạch. Mỗi nhà máy sẽ áp dụng cấp sạch khác nhau tùy ngành và loại sản phẩm.
Dù ở cấp nào, nguyên tắc chung vẫn là hạn chế tối đa việc người lao động phát tán bụi, sợi vải, tế bào da và vi sinh vật vào khu vực sản xuất. Quy trình ra vào chặt chẽ và trang bị đúng chuẩn chính là “lá chắn” đầu tiên.
2. Quy trình vào phòng sạch gồm 7 bước
Mỗi doanh nghiệp có thể điều chỉnh chi tiết theo quy định nội bộ, nhưng một quy trình cơ bản thường gồm các bước sau.
Bước 1: Chuẩn bị cá nhân
Trước khi đến khu thay đồ, hãy tháo trang sức, đồng hồ và không trang điểm. Tóc cần được buộc gọn. Không mang đồ ăn, giấy, bút thường hoặc vật dụng cá nhân không cần thiết vào khu vực sạch.
Bước 2: Thay giày phòng sạch
Tại khu đệm, hãy cởi giày dép thường và để đúng vị trí quy định. Sau đó đi giày phòng sạch hoặc bọc giày chuyên dụng. Đế giày là nguồn mang bụi bẩn từ bên ngoài vào nhiều nhất nên đây là bước không thể bỏ qua.
Bước 3: Vệ sinh tay
Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch theo quy định của nhà máy. Thời gian rửa nên kéo dài ít nhất 20 giây, sau đó làm khô tay hoàn toàn trước khi tiếp tục mặc đồ.
Bước 4: Đội mũ trùm tóc và đeo khẩu trang
Mũ trùm tóc cần che kín toàn bộ tóc, tai và gáy. Khẩu trang phòng sạch phải che kín mũi và miệng, ôm sát mặt. Hơi thở và nước bọt là nguồn phát tán vi sinh đáng kể nên khẩu trang cần được đeo đúng cách, không kéo xuống cằm.
Bước 5: Mặc áo liền thân
Áo liền thân hoặc bộ áo quần phòng sạch giúp giữ lại bụi vải và các hạt phát sinh từ cơ thể. Hãy kéo kín khóa, tránh để gấu quần hoặc tay áo chạm xuống sàn.
Bước 6: Đeo găng tay
Găng tay thường được đeo sau cùng để tay không bị nhiễm bẩn khi mặc đồ. Hãy trùm cổ găng lên ống tay áo và kiểm tra găng không bị rách. Nếu găng hỏng giữa ca làm việc, cần thay ngay.
Bước 7: Đi qua buồng thổi khí (air shower)
Ở nhiều nhà máy, người lao động phải đi qua buồng thổi khí để loại bỏ hạt bụi bám trên quần áo trước khi vào khu sạch. Hãy đứng đúng vị trí, xoay người theo hướng dẫn và chờ hết chu kỳ thổi rồi mới mở cửa.
3. Trang bị phòng sạch cơ bản cần chuẩn bị
Để thực hiện đúng quy trình, doanh nghiệp cần trang bị đầy đủ các vật dụng sau cho nhân viên:
- Mũ trùm tóc: giữ tóc gọn, hạn chế rơi sợi tóc vào khu sản xuất.
- Khẩu trang: lọc hơi thở và nước bọt, giảm nguy cơ nhiễm vi sinh.
- Áo, quần liền thân: giảm phát tán bụi vải và tế bào da.
- Găng tay: ngăn dầu, mồ hôi từ tay tiếp xúc với sản phẩm.
- Giày phòng sạch: hạn chế bụi bám từ đế giày.
- Bọc giày: dùng tại khu đệm, nên thay thường xuyên.
Khi chọn mua, nên ưu tiên sản phẩm phù hợp với cấp sạch của nhà xưởng và đặc thù công việc. Chẳng hạn khu vực nhạy cảm tĩnh điện (sản xuất linh kiện điện tử) nên dùng giày và trang phục có tính chống tĩnh điện.
4. Những lỗi thường gặp khi vào phòng sạch
Nhiều sự cố nhiễm bẩn xuất phát từ những thói quen nhỏ. Dưới đây là các lỗi phổ biến cần tránh:
- Đeo khẩu trang không che mũi, hoặc kéo xuống cằm khi trò chuyện.
- Để lộ tóc ở trán, mai tóc hoặc gáy.
- Mang giày phòng sạch ra ngoài khu vực quy định rồi lại đi vào trong.
- Chạm tay vào mặt, tóc hoặc điện thoại khi đang đeo găng.
- Mặc đồ sai thứ tự, ví dụ đeo găng trước khi mặc áo.
- Dùng lại trang phục, găng tay đã bẩn hoặc rách vì tiếc chi phí.
Hãy treo bảng hướng dẫn quy trình ngay tại khu thay đồ để mọi người nhìn thấy và làm theo mỗi ngày. Việc nhắc nhở thường xuyên sẽ hình thành thói quen tốt cho cả đội ngũ.
5. Mẹo giữ trang bị phòng sạch bền và hiệu quả
- Phân loại sản phẩm dùng một lần và dùng nhiều lần: găng tay, bọc giày, khẩu trang thường dùng một lần; áo quần và giày có thể giặt hoặc vệ sinh định kỳ theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Bảo quản đúng nơi: để trong tủ hoặc túi kín, tránh khu vực nhiều bụi.
- Chuẩn bị dự phòng: luôn có sẵn số lượng trang bị dư để thay khi hư hỏng, tránh tình trạng dùng tạm.
- Kiểm tra định kỳ: thay giày, áo khi đã sờn, bong tróc hoặc mất độ kín.
6. Mua trang bị bảo hộ phòng sạch ở đâu?
Nếu doanh nghiệp của bạn cần mua trang bị phòng sạch và bảo hộ lao động số lượng lớn, KN&TC là đơn vị cung cấp thương mại và dịch vụ bảo hộ lao động tại Bình Dương, giao hàng toàn quốc.
Tuân thủ quy trình vào phòng sạch không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn giúp bảo vệ chất lượng sản phẩm và uy tín doanh nghiệp. Hãy nhớ 7 bước: chuẩn bị cá nhân, thay giày, vệ sinh tay, đội mũ và khẩu trang, mặc áo liền thân, đeo găng, qua buồng thổi khí. Kết hợp với trang bị phù hợp, bạn sẽ kiểm soát tốt nguồn nhiễm bẩn từ con người.
